Trung Quoc cong khai y do doc chiem Bien Dong

Tinh hinh Bien Dong dang day song voi nhung dong thai lien tiep bang ca bien phap hanh chinh, chinh tri va quan su cua chinh phu Trung Quoc, the hien su khong tuan thu cac cam ket cua Bac Kinh voi nuoc lang gieng Viet Nam, dong thoi cho thay ro am muu doc chiem Bien Dong cua Trung Quoc bat chap luat phap quoc te.

Nhung dong thai lien tiep

Hanh dong dau tien trong chuoi cac dong thai gay buc xuc cua Trung Quoc dot nay la tuyen bo thong qua viec lap "thanh pho Tam Sa" o cap vung, nham quan ly cac quan dao tren Bien Dong, trong do co huyen dao Truong Sa (thuoc tinh Khanh Hoa, Viet Nam) va huyen dao Hoang Sa (thuoc thanh pho Da Nang, Viet Nam).

Ngay lap tuc, lanh dao Khanh Hoa va Da Nang len tieng phan doi Trung Quoc, dong thoi khang dinh Hoang Sa va Truong Sa la bo phan khong tach roi cua Viet Nam. Chu tich thanh pho Da Nang Van Huu Chien nhan manh quyet dinh cua Trung Quoc da "vi pham nghiem trong chu quyen cua Viet Nam va khong co gia tri ve phap ly".

Bo Ngoai giao Viet Nam cung kich liet len an viec Trung Quoc thanh lap cai goi la "thanh pho Tam Sa". Truoc day, Trung Quoc tung co y dinh lap thanh pho Tam Sa o cap huyen, nhung sau do quyet dinh xam pham trang tron chu quyen Viet Nam nay da bi huy bo.

Ban do chao thau 9 lo dau khi trai luat cua Tong cong ty Dau khi Hai duong Trung Quoc (CNOOC).

Nghiem trong hon, ngay 23/6, Tong cong ty dau khi hai duong Trung Quoc (CNOOC), duoi su cho phep cua chinh phu nuoc nay, da ngang nguoc thong bao chao thau quoc te tai 9 lo dau khi nam hoan toan trong pham vi vung dac quyen kinh te 200 hai ly va them luc dia cua Viet Nam theo Cong uoc Lien Hop Quoc ve Luat Bien nam 1982. Hon nua day lai la vung hoan toan khong co tranh chap tu truoc den nay.

Nguoi phat ngon Bo Ngoai giao Viet Nam Luong Thanh Nghi da yeu cau Trung Quoc phai huy bo ngay viec moi thau sai trai noi tren. Ong nhan manh: "Viec Trung Quoc ngang nhien moi thau quoc te tai vung dac quyen kinh te va them luc dia cua Viet Nam la hanh dong phi phap va khong co gia tri, vi pham Cong uoc Lien hop quoc ve Luat Bien nam 1982 ma chinh Trung Quoc la quoc gia thanh vien".

Ngay 27/6, dai dien Bo Ngoai giao Viet Nam gap dai dien Dai su quan Trung Quoc tai Ha Noi de trao Cong ham phan doi CNOOC moi thau tai Bien Dong. Cung ngay, Tong giam doc Tap doan Dau khi Viet Nam (PVN) Do Van Hau hop bao de phan doi Trung Quoc moi thau phi phap.

Cac lo ma Trung Quoc moi thau nam tren khu vuc rong hon 160.000 km2, chong len cac lo ma PVN dang tien hanh cac hoat dong dau khi lau nay. Vung bien Trung Quoc goi thau chi cach bo bien Quang Ngai 76 hai ly (hon 140 km), cach phia bac Nha Trang 60 hai ly (hon 105 km) va cach dao Phu Quy 30 hai ly (55 km).

PVN cho biet day la lan dau tien mot doanh nghiep Trung Quoc cong khai moi thau dau khi tai vung dac quyen kinh te cua Viet Nam, bat chap viec ban than CNOOC va PVN cung da co quan he voi nhieu hop dong tham do chung. PVN yeu cau Trung Quoc ton trong cac thoa thuan hop tac giua 2 ben va khang dinh Viet Nam tiep tuc trien khai cac hop dong khai thac dau khi voi doi tac nuoc ngoai tai Bien Dong.

Trong boi canh do, ngay 28/6, phat ngon vien Bo Quoc phong Trung Quoc Canh Nhan Sinh tuyen bo nuoc nay co cac doi tuan tra co tinh "san sang chien dau" tren cac vung nuoc ma ho cho la thuoc chu quyen cua Trung Quoc tren Bien Dong. Ong nay cung cho biet Bac Kinh co the se thanh lap Bo tu lenh quan su cua cai goi la thanh pho Tam Sa. Day la dien bien moi nhat trong loat cac hanh dong cua Trung Quoc vi pham chu quyen bien dao cua Viet Nam.

Gian khoan cong nghe trung tam mo Bach Ho cua Viet Nam. Anh: Petrotimes.

'Trung Quoc khieu khich Viet Nam'

Cac dong thai cua Trung Quoc duoc dua ra vao thoi diem dien ra hoi thao An ninh hang hai Bien Dong do Trung tam Nghien cuu Chien luoc va Quoc te (CSIS) cua My to chuc tai Washington. Phan lon cac hoc gia va quan chuc quoc te, trong do co giao su noi tieng nguoi Australia Carlyle Thayer, khang dinh khu vuc ma Trung Quoc moi thau dau khi la thuoc chu quyen cua Viet Nam.

Giao su Hoc vien Quoc phong Australia cung cho rang "Trung Quoc da tra dua viec Quoc hoi Viet Nam thong qua Luat Bien bang cach moi thau tham do, khai thac tai cac lo nam trong vung dac quyen kinh te cua Viet Nam". Nha nghien cuu nay cung cho day la mot hanh dong chinh tri hon la mot hanh dong kinh te.

Thuong nghi si My Joe Lieberman chung quan diem voi Giao su Thayer khi phat bieu rang viec Trung Quoc moi thau la "hanh dong khieu khich, nham tra dua viec Viet Nam khang dinh cac quyen phap ly cua minh trong luat quoc noi". Ong danh gia viec CNOOC moi thau tai Bien Dong la tuyen bo vo can cu vi khu vuc nay nam trong vung dac quyen kinh te cua Viet Nam von duoc luat phap quoc te thua nhan.

Do vay gioi nghien cuu quoc te nhan dinh se khong co cong ty nuoc ngoai nao quan tam toi loi moi thau phi phap cua Trung Quoc. Financial Times dan loi ong Laban Yu, giam doc nghien cuu dau khi tai Jefferies Hong Kong Ltd., mot cong ty ngan hang dau tu va chung khoan: "Se chang co cong ty nuoc ngoai nao toi do (khu vuc Trung Quoc chao thau). Chinh quyen trung uong (Trung Quoc) chi muon su dung hanh dong cua CNOOC de dua ra mot tuyen bo chinh tri".

Tien si Bonnie Glasser, chuyen gia ve chau A cua Trung tam CSIS cho rang bat cu cong ty dau khi nuoc ngoai nao co y dinh tham gia dau thau voi Trung Quoc tai cac lo nam trong vung them luc dia cua Viet Nam deu phai thay muc do rui ro rat cao va phai "suy nghi ky cang" truoc khi quyet dinh.

Trung Quoc dang di nguoc cac cam ket

Trung Quoc va Viet Nam da co nhieu thoa thuan cap cao, trong do quan trong la su kien thang 10/2011, khi hai ben ky Thoa thuan nhung Nguyen tac co ban chi dao giai quyet van de tren bien gom 6 diem. Thoa thuan nay nhan manh viec hai ben ton trong cac nguyen tac duoc xac dinh boi luat phap quoc te, trong do co Cong uoc Lien hop quoc ve Luat Bien nam 1982.

Trong khuon kho ASEAN, Viet Nam cung la mot ben tham gia ky Tuyen bo chung ve quy tac ung xu tren Bien Dong giua ASEAN voi Trung Quoc (DOC) nam 2002. Theo DOC, cac ben khang dinh cam ket voi cac muc tieu va nguyen tac cua Hien chuong Lien Hiep Quoc, Cong uoc Lien Hiep Quoc ve Luat bien nam 1982 cung nhu Hiep uoc huu nghi va hop tac khu vuc Dong Nam A (TAC).

Tuy nhien, viec Trung Quoc tuyen bo thanh lap cai goi la "Thanh pho Tam Sa" va dac biet la viec moi thau dau khi tren vung bien cua Viet Nam da di nguoc lai voi tat ca cac cam ket giua nuoc nay voi Viet Nam cung nhu voi cac nuoc trong khu vuc, trai voi Cong uoc Lien hop quoc ve Luat Bien nam 1982 va DOC, dong thoi lam phuc tap them tinh hinh bien Dong.

Lien quan den Luat Bien duoc Quoc hoi Viet Nam phe chuan hom 21/6, Bo truong Ngoai giao Pham Binh Minh khang dinh day la mot hoat dong lap phap quan trong nham hoan thien khuon kho phap ly cua Viet Nam. "Chu quyen cua Viet Nam doi voi hai quan dao Hoang Sa va Truong Sa tiep tuc duoc the hien ro trong Luat Bien. Viet Nam chu truong giai quyet cac bat dong, tranh chap lien quan den bien dao bang cac bien phap hoa binh", ong nhan manh.

Tai cuoc tiep xuc cu tri sang 29/6, Tong bi thu Nguyen Phu Trong cung nhan manh, Luat Bien da khang dinh Hoang Sa, Truong Sa la cua Viet Nam, do do Viet Nam can thuc hien nhieu bien phap giu toan ven lanh tho, chu quyen.

Mai Trang