Song mai mot ten nguoi

Duong Nguyen Dinh Tran tren ban do TP. Da Nang - anh chup tu google map

Hoi uc tu nguc Chin Ham

Theo dong hoi uc cua Dai ta Nguyen Minh Van (con co but danh Nguyen Dan Trung- tac gia cuon truyen tho “Song trong mo”), trong nhung nam 1955 - 1957, Ngo Dinh Can dien cuong mo cac chien dich “to cong”, “diet cong”, ngang nhien lap ra mot to chuc mat vu rieng de thuc hien cai goi la “chinh sach moi cua cu co van doi voi nhung nguoi tu khang chien cu”, bang nhieu thu doan xao tra, chieu du “chuyen huong”.

Can lap ra mot trai giam dac biet tai Toa Kham su cua Phap o Thua Thien Hue dat ten goi lap lung la “co quan Toa Kham” giam giu nhung nguoi “chuyen huong”, lap mot “doan cong tac dac biet Mien Trung” gom nhung ke dau hang “chuyen huong” vao Sai Gon va cac thanh pho lon lung bat cac can bo chuyen vung hoat dong cach mang. Muc tieu cua chung la cac cap Uy Dang Quan khu V va luoi tinh bao mien Bac va da bat duoc nhieu can bo nong cot. Trong do co dong chi Nguyen Dinh Tran, luc bay gio la Uy vien Thuong vu Tinh Uy Quang Nam - Da Nang.

Liet si Nguyen Dinh Tran - nguyen uy vien Thuong vu Tinh Uy Quang Nam- Da Nang

Dich xep dong chi Tran vao loai tu chong lai “chinh sach moi cua cu co van” khi dong chi gia say bao dong luc bon chung truy lung dong chi Tu Lung, Uy vien Thuong vu khu uy V bay gio. Chung ghep dong chi Tran va Dai ta tinh bao Nguyen Minh Van cung 4 dong chi tinh bao khac vao cung mot nhom “chua thong chinh sach”. Chung ap dung thu doan giam long, dung du moi chieu bai loi keo nhom nhung deu that bai. Hon nua, nhom loi dung ngay su “dai ngo” giam long cua dich nhanh chong lap thanh mot to Dang hoat dong chong “chuyen huong”, thong nhat chu truong, hanh dong va giup do anh em vua bi bat, dang bi dich tra tan ngay trong sao huyet cua bon mat vu Toa Kham.

Den dau nam 1960, biet chac khong lung lay duoc y chi cua nhom, dich chuyen sang biet giam cac dong chi. Lan nay, bang muu tri, nhom tuy bi biet giam cach ly han voi anh em ban tu nhung van lien he hoat dong duoc voi to chuc bi mat trong nha lao.

Den cuoi nam 1960, chung bat dong chi Tran va 2 dong chi khac trong to, xich tay, dua di noi khac. Tuong dich dua nguoi di thu tieu nhung phai gan 1 nam sau, cuoi 1961, khi cung bi dua di, Dai ta tinh bao Nguyen Minh Van moi biet chung dua cac dong chi den tu nguc Chin Ham.

Khi den tu nguc, o trong “cai chuong” 1,8m2, toi tam mu mit ma bon dich da tam xay de “chon song” khien cac dong chi chet dan, Dai ta Van hay tin dong chi Tran da hy sinh.

Theo loi ke: “bi dich dua den ham giua mua dong, vao nhung ngay mua dam khong ngot. Tran lai nam ngay cai chuong bi nuoc dot nhieu, luon bi uot va ret thau xuong. Tran bi viem phoi nang. Anh em muon nang giac an ui nhung moi nguoi bi nhot trong mot phong nen danh chiu. Chi biet nam nghe tung trang ho ru ruoi, lien hoi nhuc buot tam can. Trong hoi tho cuoi cung, Tran co noi loi vinh biet qua nguoi ban tu o “chuong” ngay canh “Cac dong chi hay co song. Mong co dong chi se ve duoc voi Dang trong ngay toan thang! Tran xin vinh biet”. Khi tiet anh dung cua dong chi Tran van vang vang trong hoi uc nguoi ban tu trong loi sau cung truoc khi bi dua den tu nguc: “Chet vi Cach mang, chet de bao toan khi tiet la vinh quang. Du ke dich tan ac va man ro den dau, chung ta cung quyet khong khuat phuc dau hang”.

Song mai mot ten nguoi

Chung toi den tham gia dinh liet si Nguyen Dinh Tran, gap nguoi con trai thu cua liet si, ong Nguyen Dinh Binh, hien la can bo Ban Dan van TP. Da Nang. Nghe chung toi hoi ve nguoi cha da hy sinh cach day hon 40 nam, ong Binh mang ra mot tap giay viet tay 15 trang, ngay ngan, nan not tung dong, chinh la nhung dong hoi uc ve tu nguc Chin Ham cua Dai ta tinh bao Nguyen Minh Van.

Chung toi da doc, lang nguoi, cam nhan duoc su xuc dong cua ong Binh, con trai liet si Nguyen Dinh Tran khi noi: “Ba toi hy sinh nam toi 7 tuoi. Toi chua tung duoc gap ba. Hinh anh cua ba o trong long toi la di anh ba toi luc con tre ma ma toi con luu giu. Ba toi da dau tranh va hy sinh ra sao, la day, tap hoi uc cua Dai ta tinh bao Nguyen Minh Van”.

Cha mat khi moi 7 tuoi, ong Binh chi biet nhin mat cha qua di anh

Dai ta da nan not tung dong hoi uc viet tang con trai cua nguoi ban tu da hy sinh loi de tang “Than tang chau Binh- de luu niem ve tam guong hy sinh day dung khi cua ba chau”. Nhung dong hoi uc “mong cac chau them niem tu hao ve nguoi cha, nguoi ong kinh yeu, de vung buoc khong ngung, phan dau tro thanh nhung nguoi con uu tu cua dat nuoc, xung dang voi truyen thong ve vang cua que huong Dien Ban- Quang Nam”. Nhung dong hoi uc gui ve Da Nang tu Ha Noi, ngay 30/4/2005.

Nhung co le khong phai cho den khi doc nhung dong tran trong, tam tu ay, vo va cac con liet si Nguyen Dinh Tran moi noi guong anh hung. Suot nhung nam khang chien, vo liet si, ba Tan (ten khai sinh la Tran Thi Lai) cung la mot chien si cach mang, da bam tru vung que Go Noi tru danh “Nhat Cu Chi, nhi Go Noi”, du bi dich bat tu, hanh ha van kien dinh khong khai, lang le nuoi quan nam vung chien dau. Ba da duoc Nha nuoc phong tang danh hieu Ba me Viet Nam anh hung; duoc Chu tich nuoc trao tang Huan chuong khang chien hang Nhat.

Cu ba Tran Thi Lai, vo liet si Nguyen Dinh Tran, hien song cung con chau tai Da Nang

5 nguoi con cua liet si Nguyen Dinh Tran, ngoai mot nguoi mat luc tuoi nho, 4 nguoi con lai deu tham gia hoat dong cach mang tu khi con thuo nien thieu. Trong do, nguoi con trai ca Le Dinh Tan (SN 1940) la hoc sinh mien Nam khoa dau tien, ra Bac hoc ky su ten lua va da hy sinh do bom B52 nam 1970 tai Mat tran phia Tay Quang Binh.

Nguoi con trai thu hai, Nguyen Dinh Lam (SN 1950), tham gia cach mang tu nam 13 tuoi. Den 1968 la thanh nien xung phong va da hy sinh nam 1969 do bi phao kich trong mot lan di lay luong thuc tu dan ve nuoi quan.

Vay la noi got cha, nha co them hai liet si. Noi ve nhung mat mat hy sinh cua me, cua gia dinh, ong Binh trai long: “La nguoi nha ma… Nhung noi dau nay khong cua rieng ai. Da co bao nguoi, trong bao mai nha da do mau xuong trong chien tranh cho nen doc lap cua nuoc nha”.

Nhung hy sinh vi To quoc lang tham trong mot mai nha

Khanh Hien