Mua ban cung loai chung khoan trong phien sap duoc thuc hien?

Lieu nha dau tu da duoc thuc hien cung mua - ban mot loai chung khoan trong cung mot phien hay chua? Viec mua - ban nay se duoc hieu the nao?

Do la nhung noi dung cua cuoc trao doi giua chung toi voi TS. Nguyen Son - Vu truong Vu Phat trien thi truong, Uy ban Chung khoan Nha nuoc.

Quy che cua So Giao dich Chung khoan Tp.HCM (HOSE) van quy dinh nha dau tu khong duoc dat lenh mua va ban doi voi mot loai co phieu, chung chi quy trong cung ngay giao dich thi Quy che cua So Giao dich Chung khoan Ha Noi (HNX) ban hanh moi day lai bo ngo. Nhieu nha dau tu cho rang viec "bo ngo" quy dinh nay cua HNX co the coi la tin hieu tich cuc cho viec "coi troi" giao dich? Hieu nhu vay co dung khong, thua ong?

Nha dau tu hieu nhu vay la chua chinh xac. Thuc tien trong thoi gian qua cho thay, cac quy dinh ve viec cam nha dau tu mo nhieu tai khoan va cam mua-ban cung mot loai chung khoan trong cung phien giao dich do cac so giao dich chung khoan quy dinh tai cac quy che co tinh hieu luc phap ly rat thap, khong co che tai xu ly thich hop nen khong co tinh ran de doi voi nha dau tu.

Trong qua trinh chot danh sach de thuc hien quyen, Trung tam Luu ky Chung khoan (VSD) da phat hien rat nhieu nha dau tu mo nhieu tai khoan giao dich, tuy nhien do khong co che tai xu ly thich hop nen viec vi pham kha pho bien.

Trong dot hoan chinh van ban phap luat ve giao dich lan nay (du thao Thong tu huong dan ve giao dich chung khoan), du kien Bo Tai chinh se ban hanh cac quy dinh ve van de mua, ban chung khoan trong ngay cung nhu viec mo nhieu tai khoan cua nha dau tu.

Do vay, Uy ban Chung khoan Nha nuoc co chi dao cac so giao dich chung khoan sua doi cac quy che cua minh, trong do van de mo tai khoan; giao dich mua-ban chung khoan trong ngay se duoc thuc hien theo quy dinh cua phap luat (tuc la thuc hien theo Thong tu noi tren).

Thua ong, tai sao cung mot quy dinh nhu vay lai co do venh giua hai so giao dich chung khoan?

Nhu da noi o tren, do Uy ban Chung khoan Nha nuoc dang hoan tat du thao Thong tu huong dan ve giao dich chung khoan de trinh Bo Tai chinh ky ban hanh, hai trong so nhieu noi dung duoc de cap la viec mo nhieu tai khoan cua nha dau tu va mua ban cung mot loai chung khoan trong phien.

Vi vay, quy che giao dich cua hai so giao dich chung khoan se khong quy dinh ve van de nay, ma se thuc hien theo huong dan cua Thong tu giao dich.
 
Tuy nhien, do Quy che cua HNX quy dinh kha chung chung “viec giao dich  phai tuan thu quy dinh cua phap luat”, trong khi cac van ban phap luat hien hanh (Luat Chung khoan; Nghi dinh 14/CP va cac van ban Thong tu khac) chua co huong dan ve van de nay, nen de dan den viec nha dau tu hieu lam la HNX khong con cam viec nha dau tu mo nhieu tai khoan va cho phep duoc mua, ban chung khoan trong ngay.

Con doi voi Quy che giao dich cua HOSE lai quy dinh nha dau tu chi duoc mo mot tai khoan va khong duoc phep mua, ban chung khoan trong ngay, nen nha dau tu hieu la HOSE thi cam ma HNX lai khong cam.

Hien nay, Uy ban Chung khoan Nha nuoc da yeu cau HOSE som sua doi Quy che giao dich theo huong thong nhat giua cac so giao dich chung khoan de trinh Uy ban Chung khoan Nha nuoc chap thuan truoc khi ky ban hanh.

Trong du thao moi nhat Thong tu huong dan giao dich ma Uy ban Chung khoan Nha nuoc dang hoan chinh de trinh Bo Tai chinh, van de mo nhieu tai khoan va thuc hien cung mua-ban chung khoan cung phien se duoc thuc hien nhu the nao, thua ong?

Trong du thao ma chung toi dang hoan chinh de trinh Bo Tai chinh ky ban hanh co nhieu noi dung moi, trong do co quy dinh cho phep nha dau tu mo nhieu tai khoan va nha dau tu duoc phep thuc hien giao dich nguoc chieu (mua, ban) trong ngay nhung van dam bao giao dich la tai san thuc.

Viec cho phep nha dau tu mo nhieu tai khoan vao thoi diem hien nay theo toi la hop ly. Tren thuc te, do quy dinh truoc day han che, nen nha dau tu da lach luat bang cach mo nhieu tai khoan duoi cac ten khac nhau va uy quyen giao dich cho mot nha dau tu, tham chi co nha dau tu su dung mot chung minh thu nhung mo nhieu tai khoan tai cac cong ty chung khoan khac nhau, do do chung ta rat kho kiem soat viec su dung cac tai khoan khac nhau de mua, ban, “lam gia” chung khoan.

Viec cho phep nha dau tu mo nhieu tai khoan khong chi khac phuc rat nhieu bat cap hien nay ve tai khoan giao dich cua cac cong ty quan ly quy, quy dau tu, tai khoan uy thac dau tu ma con co co so de hop phap hoa cac tai khoan giao dich cua nha dau tu hoat dong tren co so khai bao voi so giao dich chung khoan va Uy ban Chung khoan Nha nuoc de tien theo doi, kiem soat va minh bach hoa cac ty le so huu, dac biet la so huu co dong lon va so huu nam quyen kiem soat doanh nghiep.

Doi voi van de mua, ban chung khoan trong mot ngay, quan diem cua Uy ban Chung khoan Nha nuoc la cho phep nha dau tu mua, ban cung mot loai chung khoan nhung tren nguyen tac ban so chung khoan tren tai khoan hien co cua minh chu khong phai la cho phep ban chung khoan vua mua duoc trong ngay giao dich.

Hien nay, co nhieu nha dau tu hieu sai ve quy dinh nay, chung ta chua cho phep ban chung khoan vua mua duoc trong ngay (hay con hieu giao dich T+0), thuc tien o cac thi truong quoc te, giao dich trong ngay co the duoc cho phep vi ho cho phep ban khong; vay muon chung khoan de ban.

Tuy nhien, van de nay o Viet Nam chung ta can phai co them thoi gian. Truoc mat, chung ta chi co the cho phep thuc hien cac giao dich nguoc chieu trong ngay giao dich.

Vi du: nha dau tu ban co phieu A vao luc 9h00, sau do co the mua lai co phieu A vao luc 10h00; hoac nha dau tu co 10.000 co phieu A tren tai khoan, nha dau tu do mua them 5.000 co phieu A vao luc 9h00, nhung sau do co thong  tin khong tot ve co phieu A va ho phai ban di co phieu ma nha dau tu dang so huu de tranh giam gia vao cac phien ke tiep, nhung nha dau tu do chi duoc ban 10.000 co phieu ma nha dau tu dang so huu, so 5.000 co phieu moi mua duoc phai sau khi hoan tat thanh toan giao dich moi duoc ban ra.

Theo toi, sau 10 nam di vao hoat dong, den nay thi truong chung khoan Viet Nam da co su phat trien nhat dinh va viec noi long cac quy dinh ve giao dich chung khoan de tang tinh thanh khoan cho thi truong cung nen dan duoc ap dung theo thong le quoc te, trong do co viec nha dau tu duoc mot nhieu tai khoan giao dich, mua-ban cung mot loai co phieu trong mot ngay giao dich.

Viec noi long cac quy dinh ve giao dich nhu vay co gay tiem an cac rui ro cho thi truong khong, thua ong?

Nhu toi da noi, thi truong chung khoan Viet Nam da co 10 nam hoat dong, cac quy dinh dua ra ban dau khi thi truong chung khoan moi dua vao van hanh la kha chat che so voi cac thi truong trong khu vuc, phu hop voi nang luc quan ly, giam sat thi truong va muc do hieu biet cua nha dau tu thoi diem ban dau hinh thanh thi truong.

Den nay, can co su thay doi cho phu hop voi thong le quoc te va van dam bao kha nang quan ly, giam sat de tranh dau co, thao tung thi truong. Theo toi duoc biet, thi hien nay khong con thi truong nao quy dinh nha dau tu chi duoc mo mot tai khoan giao dich va cam mua, ban cung mot loai chung khoan nhu o Viet Nam.

Viec cho phep nha dau tu mo nhieu tai khoan, cung nhu mua ban trong ngay giao dich, ben canh uu viet la gia tang tinh thanh khoan cua thi truong, thi theo toi van dat ra cho co quan quan ly can phai tang cuong nang luc cho he thong giam sat thi truong de theo doi, phat hien cac tai khoan giao dich co dau hieu nghi van.

Hien nay, VSD da dua vao hoat dong he thong quan ly, giam sat thong tin den tung tai khoan cua nha dau tu, day la cong cu rat tot de co the  giam sat duoc cac hoat dong giao dich cua nha dau tu.