De nen giao duc Viet Nam phat trien mot cach toan dien

De lam ro khai niem cum tu “Doi moi can ban toan dien nen giao duc Viet Nam” ma Hoi nghi Trung uong khoa VI de ra cac nha khoa hoc, cac nha giao, nhat la gioi tri thuc Thu do, nhung nguoi tam huyet voi su nghiep trong nguoi noi rieng va su phat trien cua dat nuoc noi chung nhu: Nguyen Pho Chu tich nuoc Nguyen Thi Binh, cac giao su Hoang Tuy, Phan Huy Le, Ho Ngoc Dai, Pham Minh Hac, Hoang Xuan Sinh, Chu Hao, Nguyen Dinh Chu, Le Hai Chau… tiep tuc co nhung kien nghi cung nhu dua ra bien phap de chan hung nen giao duc nuoc nha.

Day nguoi song song day chu

“Co the noi trong 12 nam tu tieu hoc den het trung hoc pho thong, giao duc cua minh chi lam duoc viec day kien thuc, con viec day nguoi thi chua lam duoc gi”, GS.Hoang Xuan Sinh thang than nhin nhan dieu nay. Ba dan chung, chung ta khong day hoc sinh cham chi va tiet kiem trong doi song hang ngay, nhung do lai la duc tinh de mot dan toc giau co.

Nguoi ta thuong noi: Cu xem nguoi dan hanh xu o noi cong cong thi se danh gia duoc ngay giao duc cua nuoc ho. Di du lich o Trung Quoc ta se thay nhung bien de nghi “Noi khe”, o Thai Lan la “Khong xa rac”, o Xinhgapo la “Thua mot lang thuc an phai tra 10 do la (Xinhgapo)” o quan an tu phuc vu, va cac bien do viet bang tieng Viet chu khong phai tieng Anh, nghia la chi danh cho nguoi Viet Nam. Nguoi minh khong thay do la mot dieu si nhuc ma chi thay “ngo ngo”. Ta cung phai thua nhan nhieu khi an theo kieu tu phuc vu, ta thuong lay nhieu thuc an roi bo phi pham o dia an, mot thoi quen rat xau ma ta khong giao duc tu khi con o nha truong. GS.Sinh ket luan, day chu khong duoc quen day nguoi. Con nguoi co hoc phai la con nguoi tu te, phai biet xau ho voi cac hanh dong khong tot, khong dep.

GS. Hoang Tuy noi ngan gon rang, nha truong khong the chi day chu, day kien thuc, ma con phai day nguoi. Thuc te xua nay nha truong nao cung lam nhu the ca, du gian tiep hay truc tiep, du co y thuc hay vo y thuc. Cai khac nhau chi la o noi dung va cach day nguoi. Day cho thanh thieu nien thanh nguoi nhu the nao, do la cho khac co ban giua nha truong lac hau va nha truong hien dai, tien tien.

Bat dau tu dau?

Muon doi moi can ban va toan dien nen giao duc, GS. Pham Minh Hac de nghi, phai doan tuyet triet ly (tam ly) hu danh, ton tien cua dan va xa hoi, hieu qua thap. Nha truong phai chuyen han sang day va hoc de hinh thanh va phat trien nang luc song thuc o the he tre, de ho co the tao lap cuoc song tot dep cua chinh ho, dong thoi co the giup gia dinh va dong gop, cong hien cho cong dong, xa hoi. Viec day va hoc phai nham hinh thanh va phat trien gia tri ban than cua nguoi hoc. Thuc hien tot duong loi, chu truong, chinh sach cua Dang va Nha nuoc ve giao duc, dong thoi quan triet tu tuong giao duc la su nghiep cua toan dan, voi nong cot la doi ngu nha giao co luong tam va tay nghe tot, quan ly giao duc theo mot triet ly giao duc dung dan, moi co doi moi can ban va toan dien nen giao duc.

GS. Hoang Tuy kien nghi phai tu bo cac triet ly lac hau. Thay vao do phai can dam tien len thuc hien nen giao duc nhu o moi nuoc van minh hien nay. Day nguoi trong nen giao duc la de cao tinh nhan van: ren luyen nhan cach, pham chat tri tue, nang luc cam thu, y thuc cong dong, huong theo thang gia tri pho quat cua nhan loai duong thoi. Co nhu the moi co the hoi nhap thanh cong va muc tieu dan giau, nuoc manh, xa hoi dan chu, cong bang, van minh moi co co may thanh hien thuc. Bang khong chung ta se mai let det theo sau thien ha va cai muc tieu ay se mai xa voi.

GS. Pham Minh Hac khang dinh, Dai hoi XI cua Dang da chon nguon nhan luc chat luong cao, doi moi can ban, toan dien nen giao duc nuoc nha lam mot trong 3 khau dot pha cua chien luoc 2011 - 2020. Ve kinh te, chung ta da dat muc phat trien trung binh tren the gioi, tuy moi la trung binh thap va dang con rat nhieu kho khan. Nhung ve xa hoi, tinh hinh phuc tap hon nhieu. Cho nen phai coi kinh te la bien phap con xa hoi va con nguoi la muc tieu. Do do phai doi moi nen giao duc theo mot triet ly phuc vu dac luc yeu cau cua cong cuoc xay dung va bao ve To quoc.

Theo TS. Thang Van Phuc, nguyen Thu truong Bo Noi vu, san pham giao duc, dao tao - “dau ra” gio day chua dap ung nhu cau xa hoi, nhu cau thi truong. Tu duy cu ky, bao cap theo ke hoach cham duoc doi moi. Pho bien dao tao "ly thuyet suong", it gan voi thuc hanh, voi san xuat, kinh doanh dan toi ra truong khong biet lam viec, co so phai dao tao, boi duong lai. Cac cho lao dong tuyen nguoi cua cac doanh nghiep va co quan co hang nghin nguoi tham gia, nhung chi tuyen duoc 5-10%.

“Tom lai, o ta day va hoc chi de di thi, ca tam ly xa hoi lan quan ly nha nuoc ve giao duc chua thoat khoi triet ly giao duc “hu van, khoa cu, quan truong”, GS.Pham Minh Hac thang than nhin nhan.

Boi vay, muon doi moi can ban va toan dien nen giao duc, phai doan tuyet triet ly (tam ly) hu danh, ton tien cua dan va xa hoi, hieu qua thap. Nha truong phai chuyen han sang day va hoc de hinh thanh va phat trien nang luc song thuc o the he tre, de ho co the tao lap cuoc song tot dep cua chinh ho, dong thoi co the giup gia dinh va dong gop, cong hien cho cong dong, xa hoi. Viec day va hoc phai nham hinh thanh va phat trien gia tri ban than cua nguoi hoc. Thuc hien tot duong loi, chu truong, chinh sach cua Dang va Nha nuoc ve giao duc, dong thoi quan triet tu tuong giao duc la su nghiep cua toan dan, voi nong cot la doi ngu nha giao co luong tam va tay nghe tot, quan ly giao duc theo mot triet ly giao duc dung dan, moi co doi moi can ban va toan dien nen giao duc. 

Su dung hieu qua nguon nhan luc

TS.Thang Van Phuc cung cho rang can xac dinh ro noi ham cua giao duc la quoc sach hang dau, dong thoi xac dinh trach nhiem cua Nha nuoc den dau va trach nhiem cua xa hoi, cua doanh nghiep, cua nguoi dan trong phat trien GD- DT, tren co so do de huy dong va su dung co hieu qua cac nguon luc danh cho GD-DT.

Mot giai phap khong kem phan quan trong la doi moi phuong thuc quan ly nha nuoc ve GD-DT theo huong phan cap trong thoi ky chuyen doi, phan dinh ro trach nhiem cua Trung uong va cua dia phuong.

Dac biet, khi ap dung che do thi tuyen canh tranh khi bo nhiem, de bat cac vi tri lanh dao, quan ly trong nen cong vu se khac phuc duoc che do bang cap hien nay. Doi ngu giao vien, giang vien phai duoc dam bao cuoc song, tai dau tu, nuoi duoc gia dinh va co tich luy.

Rat can khuyen khich cac co so dao tao tu cac truong day nghe, trung cap, CD toi DH thuc hien co che tu chu, tu chiu trach nhiem tu chuong trinh, phuong phap dao tao gan voi thuc tien, voi thi truong. Nha nuoc ho tro hoac giao, cho thue cac co so vat chat cua nha truong. Nha truong lay dao tao theo yeu cau cua xa hoi, thi truong, con xa hoi va thi truong quyet dinh ton tai va phat trien cua cac co so dao tao. Can sua luat GD - DT theo huong nay. Nha nuoc giu vai tro kiem tra, kiem soat chat luong dao tao.

Khong dung lai o nhung kien nghi chung chung, nhieu nha giao duc da dua cac de cuong doi moi giao duc rat cu the. Vi du nhu cac de cuong cai cach giao duc cua GS.Hoang Tuy. Mot so nhom nghien cuu dua ra de cuong cai cach chuong trinh, sach giao khoa... Nhu vay, o day, nang luc biet lang nghe va tiep nhan cua cac nha quan ly va hoach dinh chinh sach giao duc la vo cung quan trong.