Anh Nguyen Van Kien dang dieu hanh mot cong ty luat tai TP HCM, la bo cua hai co con gai tuoi 5-12. Gui VnExpress.net bai viet nay, ong bo giai thich: "Muc dich toi viet la de con gai doc, co duoc nhung kien thuc co ban ve gioi tinh, sinh san va hon nhan gia dinh. Qua quan sat, toi nhan thay chau da co mot so nhan thuc tich cuc. Vi vay, toi muon chia se bai viet nay den cac ban doc khac cung hoan canh, voi mong muon con cai cua chung ta se khong nhieu thi it co duoc nhung kien thuc va thong tin can thiet de dong hanh trong cuoc song".
Nghe la qua phai khong cac ban! Con gai ma lai di hoi Ba ve gioi tinh, ve sinh san? Nhung, neu hoi bac si thi co ve gi do nghiem trong qua. Hoi me thi me lai hay ngai ngung. Vay thi con cu hoi Ba nhe! Ba chang phai la bac si, cung chang phai me de co the hieu het nhung gi con hoi. Nhung Ba se tim hieu va se co gang thang than tra loi tat ca nhung cau hoi cua con.
Nao, con gai hay dat cau hoi di!
1. Con nguoi, sinh vat… da co tu rat lau va ton tai cho den hom nay. Vay, lam cach nao de muon loai co the duy tri va ton tai?
Su ton tai cua con nguoi, sinh vat phu thuoc vao rat nhieu yeu to nhu tu nhien, thuc pham, nuoc… va mot yeu to quan trong nua do la su sinh san. Con nguoi, sinh vat sinh ra, lon len, tao ra cac the he ke tuc roi mat di, cu nhu the, het the he nay den the he khac.
2. Sinh san la gi ha Ba?
Sinh san la mot qua trinh sinh hoc tao ra cac sinh vat rieng biet moi. Sinh san la mot dac diem co ban cua tat ca su song, no duy tri su song bang viec tao ra cac the he sinh vat ke tuc nhau. Sinh san duoc chia thanh hai nhom chinh la sinh san vo tinh va sinh san huu tinh.
Sinh san vo tinh la qua trinh tao ra mot ca the moi voi cac dac diem giong het ca the ban dau ma khong co su dong gop vat lieu di truyen cua mot ca the khac.
Sinh san huu tinh la mot qua trinh sinh hoc tao ra cac ca the moi (ca the con) bang cach ket hop vat lieu di truyen tu hai ca the khac nhau cua loai: ca the duc (bo) va ca the cai (me). Moi ca the bo me gop mot nua yeu to di truyen tao ra ca the con. Dieu do giai thich vi sao con sinh ra thuong giong Bo hoac giong Me hoac giong ca hai.
3. Co gi khac nhau giua giong duc va giong cai ha Ba?
Khac nhieu chu, ban than chu duc va cai cung da khac roi. Giong duc hay giong cai duoc xac dinh bang giao tu ma no san sinh: giong duc sinh ra cac giao tu duc (tinh trung hay tinh dich), con giong cai sinh ra nhung giao tu cai (te bao trung hay noan tu). Ngoai ra, he sinh duc o giong duc va giong cai cung rat khac nhau.
O nguoi, he thong sinh duc nam gom co: tinh hoan va bo phan sinh duc phu nhu duong dan tinh, tuyen tien liet, tuyen hanh nieu dao, tui tinh va duong vat.
He sinh duc nu la mot he thong sinh ly trong co the nu gioi voi nhieu chuc nang phuc tap: giao hop, tiep nhan tinh trung, thu tinh, cay thai, nuoi thai va sinh con. Cac co quan chinh trong bo phan sinh duc phu nu nam trong phan duoi cung cua bung xuong den day chau, duoi ruot, truoc hau mon, bao gom: am ho, am dao, tu cung, buong trung…. Nguc cua nguoi phu nu cung la mot co quan sinh duc voi chuc nang chinh la nuoi con khi con so sinh (tao sua va cho con bu).
4. Nghe Ba noi co ve he sinh duc co chuc nang chinh la sinh san?
Dung roi, he sinh duc co chuc nang chinh la tao ra cac giao tu nhu da neu va dam nhan chuc nang sinh san, bao gom: quan he tinh duc, thu thai, nuoi thai, sinh con va nuoi con.
Ngoai ra, mot phan cua bo phan sinh duc o ca nam va nu con dam nhan them chuc nang khac nua do la chuc nang bai tiet (bai tiet nuoc tieu).
5. Con thay moi nguoi rat ngai ngung khi noi ve quan he tinh duc. Vay, quan he tinh duc la gi ha Ba?
Quan he tinh duc, con goi la giao hop hay giao cau, thuong la chi hanh vi dua bo phan sinh duc duc vao trong bo phan sinh duc cai. Mot loat co co rut lam cho tinh dich mang tinh trung (cua giong duc) phong vao am dao (cua giong cai). Tinh trung tu am dao di den co tu cung va vao tu cung roi den ong dan trung. Co hang trieu tinh trung trong mot lan xuat tinh de tang kha nang thu tinh.
Khi trung co san o ong dan trung, tinh trung se ket hop voi trung, thu tinh xay ra va phoi thai duoc hinh thanh. Trung sau khi thu tinh roi xuong tu cung duoc niem mac tu cung giu lai va nuoi duong. Qua trinh mang thai bat dau.
Ket qua cua quan he tinh duc trong tu nhien thuong la lam cho ca the cai mang thai de san sinh ra cac ca the con cho muc dich duy tri noi giong.
6. Lam the nao ma giong duc va giong cai tim den voi nhau va thuc hien hanh vi quan he tinh duc?
Ban nguyen ban dau cua quan he tinh duc la lam cho ca the cai mang thai de san sinh ra cac ca the con cho muc dich duy tri noi giong.
Tuy nhien, trong tu nhien cac ca the duc va cai khong mac nhien biet va quan he tinh duc voi nhau ma do su thoi thuc cua ban nang. Thong thuong, toi mua ca the cai rung trung va san sang thu thai, ca the cai se tiet ra mot chat dich (thuong co mui dac biet) de thu hut ca the duc den giao phoi. Viec giao phoi se tao ra cam giac thich thu nhat dinh o ca the duc lan ca the cai vi vay no thuc day cac ca the nay tim va thuc hien hanh vi giao phoi voi nhau.
O con nguoi, quan he tinh duc ngoai y nghia sinh san va duy tri noi giong truyen thong con co them cac y nghia va chuc nang xa hoi. No thuc day tinh than mat va tao ra su gan ket manh me giua cac ca nhan voi nhau ma duoc chung ta goi la tinh yeu va o muc do cao hon la hon nhan va gia dinh.
7. Quan he tinh duc co gay anh huong den suc khoe khong Ba?
Chac chan la co anh huong roi. Ket qua cua quan he tinh duc thuong la lam cho nguoi phu nu mang thai va sinh con. Thu tuong tuong ta quan he tinh duc de roi ta mang thai. Bung ta lon ra, tam sinh ly thay doi, co the de met moi, nang ne, roi nguy co say thai… Sau 9 thang 10 ngay, mot dua be duoc sinh ra, nho xiu, yeu ot, luon luon co nguy co bi benh tat, khoc loc… Va ta se phai cham soc no, cho no an, nuoi day no thanh nguoi. Thu tuong tuong, neu ta chua biet hoac chuan bi ky cho tat ca nhung hau qua ay thi quan he tinh duc qua that se gay hau qua khon luong.
Ngoai ra, quan he tinh duc co the la mot trung gian truyen benh. Cac benh co nguy co cao lay qua duong tinh duc nhu:
- Benh AIDS gay ra boi HIV lay truyen chu yeu qua quan he tinh duc, duoc menh danh can benh the ky. AIDS la can benh gay chet nguoi hang dau trong so nhung can benh nguy hiem hien duoc biet den.
- Benh Chlamydia la mot benh dac biet nguy hiem vi nhieu nguoi nhiem benh khong co trieu chung. Khi khong duoc chua tri kip thoi, benh Chlamydia co the dan den nhieu bien chung, dac biet la voi phu nu (co the lam mat kha nang sinh de sau nay).
- Benh Giang mai (lau) gay ra dau don o co quan sinh duc. Trong truong hop nghiem trong neu khong duoc chua tri, benh giang mai co the gay bien chung cho tim, mach, nao, mat va xuong, trong mot so truong hop co the gay tu vong.
- Benh Viem gan sieu vi B cung co the bi lay nhiem qua quan he tinh duc. Benh nay neu khong duoc dieu tri kip thoi co the gay suy gan, xo gan hoac ung thu gan.
8. Vay, lam the nao de co the quan he tinh duc an toan?
An toan o day duoc hieu khong chi la an toan ve suc khoe ma con an toan ca ve dieu kien gia dinh, xa hoi cua nguoi quan he tinh duc.
- Do quan he tinh duc se anh huong den tam sinh ly nguoi, nen chi duoc thuc hien khi ca nguoi phu nu va dan ong da phat trien day du ve tam sinh ly (it nhat phai tren 18 tuoi).
- Do quan he tinh duc co the lam cho nguoi phu nu mang thai va sinh con, nen truoc khi thuc hien, ca hai can phai xuat phat tu nhung moi quan he than thiet giua hai nguoi (hon nhan) va co the dam bao cac dieu kien de sinh con va nuoi day con cai sau nay. Neu chua san sang de co con, can ap dung cac bien phap tranh thai (uong thuoc ngua thai, mang bao cao su, dat vong o phu nu…).
- Do quan he tinh duc co the la mot trung gian truyen benh nen can ap dung cach thuc phu hop de giam cac nguy co lay nhiem. Su dung bao cao su va dung cu che rang duoc khuyen khich rong rai nhu la cach thuc de ngan ngua nguy co nhiem cac benh lay qua duong tinh duc.
9. Nghe Ba noi ve tuoi quan he tinh duc phai tren 18 tuoi, dieu nay can cu do dau vay Ba?
O do tuoi nay, ca nam va nu deu da co suy nghi chin chan de co the biet va co the chuan bi ky cho tat ca nhung hau qua co the xay ra.
De dam bao dieu kien tren, da so cac nuoc deu co luat xac dinh ro tuoi toi thieu de co the quan he tinh duc ma khong trai phap luat. O Viet Nam, khong co quy dinh cu the tuoi co the quan he tinh duc, nhung moi hanh vi quan he tinh duc voi nguoi duoi 16 deu bi xem la trai phap luat va se bi xu ly hinh su.
Quan he tinh duc voi mot nguoi ma khong duoc nguoi do dong y hoac voi nguoi trong tinh trang khong co nang luc hanh vi (bi benh tam than hoac o trong tinh trang khong kiem soat duoc hanh vi…) thi duoc goi la hiep dam va bi coi la mot toi ac nghiem trong va se bi xu ly hinh su.
10. O truong con nghe nhieu nguoi noi ve tuoi vi thanh nien. Vay tuoi vi thanh nien co phai la 18 tuoi khong Ba?
Nguoi vi thanh nien la nguoi dang chuyen tiep tu tre con sang nguoi truong thanh va theo To chuc y te the gioi (WHO) thi co tuoi tu 10 den 19 tuoi.
Khi buoc vao tuoi vi thanh nien, ve mat tam sinh ly cua nguoi vi thanh nien co nhieu bieu hien thay doi:
- Voc dang: Chieu cao tang nhanh, co bap to len (nam), hong no nang, lop mo duoi da day len (nu), co quan sinh duc phat trien, moc long, nguc phat trien, giong noi thay doi, noi cut yet hau (nam), hanh kinh (nu), mong tinh (nam), co the xuat hien mun trung ca, co the co mui co the do cac tuyen mo hoi tang cuong hoat dong…
- Tam sinh ly - xa hoi: nguoi vi thanh nien quan tam va lo lang truoc nhung thay doi cua co the, tinh cam voi ban khac gioi phat trien, thich doc lap, muon gan ban be hon cha me, to mo, thich tu kham pha the gioi xung quanh...
11. Ba noi mot trong nhung bieu hien o tuoi vi thanh nien o nu la hanh kinh. Vay hanh kinh, kinh nguyet la gi ha Ba?
Kinh nguyet la tap hop cac thay doi sinh ly lap di lap lai (thong thuong la hang thang) o co the phu nu duoi su dieu khien cua he hormone sinh duc.
Trong chu ky kinh nguyet, co the phu nu truong thanh phong thich mot trung (doi khi 2 trung, co the dan den hinh thanh 2 hop tu va sinh doi) vao giai doan phong noan (rung trung). Neu su thu tinh khong xay ra, tu cung loai bo lop noi mac, qua trinh loai bo noi mac duoc goi la hanh kinh va bieu hien ra ben ngoai la co kinh tuc la khi phan noi mac tu cung va cac san pham cua mau duoc loai ra khoi co the qua am dao. Mac du no thuong duoc goi la mau, nhung thanh phan cua no khac voi mau theo cach hieu thong thuong (mau tinh mach).
Hanh kinh la dau hieu nguoi phu nu khong mang thai. Tuy nhien, dieu nay khong chac chan vi doi khi co hien tuong chay mau trong giai doan som cua thai ky. Trong tuoi sinh san, khong hanh kinh la dau hieu dau tien nghi van mot phu nu co the co thai. Tre kinh la khi giai doan hanh kinh theo mong doi da den nhung khong xay ra, va nguoi phu nu co the da thu thai.
Hanh kinh la hien tuong binh thuong cua tien trinh tu nhien theo chu ky xay ra o phu nu khoe manh giua tuoi day thi va cuoi tuoi sinh san. Tuoi trung binh cua hanh kinh lan dau la 12 tuoi, nhung co the xay ra bat cu luc nao tu 8 den 16 tuoi. Lan kinh cuoi, man kinh, thuong xay ra vao giua do tuoi 45 va 55.
12. Ba noi phap luat cam quan he tinh duc voi nguoi duoi 16 tuoi va nhu vay cung cam quan he tinh duc voi nguoi vi thanh nien, dieu nay chac co nguyen nhan?
Chac chan roi. Nguoi vi thanh nien la nguoi dang chuyen tiep tu tre con sang nguoi truong thanh, tam sinh ly phat trien chua day du nen neu quan he tinh duc o tuoi vi thanh nien co the se gay ra rat nhieu hau qua:
- Ve tam ly - xa hoi: Tri tue khong phat trien day du do tam trang bat on, lo lang hoac buc boi, khong tap trung hoc tap, giam tri nho, danh mat nhung co hoi hoc tap, phat trien nghe nghiep (neu co thai va sinh con som), khong dam bao kinh te cho viec nuoi con, khong tim thay hanh phuc that su trong cuoc song…
- Ve suc khoe: Co thai va phai sinh con ngoai y muon, de lai nhung hau qua truoc mat va lau dai nhu: Mac benh lay truyen qua duong tinh duc, viem nhiem phu khoa, tai bien nao hut thai, con nhe can, sinh kho co the dan den tu vong ca me va con hoac vo sinh...
13. Vay, nguoi vi thanh nien nen lam va khong nen lam gi de co the phat trien on dinh o lua tuoi cua minh?
- Nhung dieu nen lam:
a. Chu dong tim hieu kien thuc ve suc khoe sinh san, benh lay truyen qua duong tinh duc tu cha me, sach bao, thay co, anh chi va ban be.
b. Nen tam su nhung dieu lo lang, ban khoan, thac mac voi cha me, nhung nguoi than, tin cay, co kien thuc va co trach nhiem.
c. Tranh xa nhung hinh anh khieu dam, te nan ma tuy, co bac.
d. Co thoi gian bieu hoc tap, nghi ngoi, hoat dong the duc the thao dieu do.
d. Thiet lap tinh ban, tinh ban khac gioi trong sang, thuy chung, ton trong va giup do lan nhau cung tien bo.
- Nhung dieu khong nen lam:
a. Quen va quan he voi nhung ban be khong tot.
b. Yeu qua som.
c. Thu quan he tinh duc.
d Thu dung thuoc la, ruou, ma tuy va nhung chat co kha nang lam mat kiem soat ve hanh vi.
e. Di choi rieng voi ban khac gioi, vao nhung cho vang, toi tam.
f. Tiep hoac gap ban hoac nguoi khac gioi khi nha vang nguoi hoac o nhung noi vang nguoi.
14. Ba noi quan he tinh duc nen xuat phat tu nhung moi quan he than thiet giua hai nguoi khac gioi (quan he hon nhan), vay hon nhan la gi a?
Hon nhan thuong la su ket hop giua mot nguoi dan ong duoc goi la chong va mot nguoi dan ba duoc goi la vo ve mat tinh cam, xa hoi, hoac ton giao mot cach hop phap. Hon nhan thuong la ket qua cua tinh yeu. Ve mat xa hoi, le cuoi thuong la su kien danh dau su chinh thuc cua hon nhan. Ve mat luat phap, do la viec dang ky ket hon.
Noi cach khac, hon nhan la su ket hop dac biet giua mot nam va mot nu dua tren nguyen tac binh dang, tien bo, mot vo mot chong nham xay dung gia dinh hoa thuan ,hanh phuc va ben vung. Hon nhan duoc khoi dau bang mot su kien phap ly la ket hon va ket thuc bang mot su kien phap ly la ly hon (hoac mot trong hai nguoi chet).
O Viet Nam va nhieu nuoc, quan he hon nhan mot vo mot chong la bat buoc va duoc phap luat bao ve. Nguoi dang co vo hoac co chong ma song chung voi nguoi khac nhu vo chong la vi pham phap luat va co the bi xu ly hinh su.
Theo phap luat hon nhan va gia dinh Viet Nam, tuoi de ket hon cua nam phai tu 20 tuoi tro len va cua nu la tu 18 tuoi tro len.
15. Gia dinh la ket qua cua hon nhan, vay gia dinh la gi ha ba?
Gia dinh la mot cong dong nguoi song chung va gan bo voi nhau boi cac moi quan he tinh cam, hon nhan, huyet thong, nuoi duong va giao duc. Nhu vay, co the thay gia dinh co cac chuc nang co ban sau:
- Tai tao ra mot the he moi bao gom ca viec sinh de va giao duc dao tao;
- Nuoi duong, cham soc nhau giua cac thanh vien trong gia dinh.
16. Nhan tien, Ba noi cho con nghe mot chut ve Gia dinh Viet Nam di Ba?
Theo phong tuc tap quan nguoi Viet, cac thanh vien trong gia dinh thuong ve tu hoi dong du vao dip Tet Nguyen dan hang nam. Ngoai ra cac dip dam cuoi, dam tang, dam gio cung la dip de cac thanh vien trong gia dinh tap hop lai.
Gia dinh Viet Nam co dac diem la nhieu the he song chung trong cung mot mai nha. Moi gia dinh thuong co ba the he song chung voi nhau: ong ba - cha me - con cai. Doi voi gia dinh Viet Nam thi nguoi tru cot la nguoi chong (hoac nguoi cha).
Ngay 28 thang 6 hang nam la Ngay gia dinh Viet Nam.
17. Con thay o Viet Nam minh dung nhieu thuat ngu khac nhau de chi cac thanh vien trong gia dinh. Ba co the noi so cho con biet ve cac moi quan he trong gia dinh duoc khong?
Ngoai hai tu chinh thong cha va me, cac vung khac nhau co nhung tu khac nhau nhu bo, ba, thay de chi cha va ma, u, ma de chi me.
Mot so tu de chi moi quan he neu co trong gia dinh nhu: ong noi la cha cua cha, ba noi la me cua cha, ong ngoai la cha cua me, ba ngoai la me cua me.
- Mien Nam: bac (trai) la anh cua cha, bac gai la vo cua anh cua cha, chu la em trai cua cha, thim la vo cua chu, co la chi hoac em gai cua cha. Cau la anh hoac em trai cua me, mo la vo cua cau. Di la chi hoac em gai cua me. Duong la chong cua co hoac di. Thong thuong de goi mot nguoi trong gia dinh nguoi ta dung tu chi moi quan he ket hop voi thu cua nguoi do (neu co quan he huyet thong) hoac thu cua chong hoac vo nguoi do (neu khong co quan he huyet thong) chang han nhu chu tu, vo cua chu tu duoc goi la thim tu. Con trong gia dinh duoc goi tu thu hai (con dau) tro di, khong co con ca.
- Mien Bac: bac la anh hoac chi cua cha hoac me, vo hoac chong cua bac cung duoc goi la bac, chu la em trai cua cha ngoai ra chu con dung de goi chong cua co hoac chong cua di, co la em gai cua cha, ngoai ra co con dung de goi vo cua chu, cau la em trai cua me, mo la vo cua cau, di la em gai cua me. Thong thuong de goi mot nguoi trong gia dinh nguoi ta dung tu chi moi quan he ket hop voi ten cua nguoi do. Con trong gia dinh duoc goi theo thu tu ca, hai, ba, tu.
Anh em ba con (ho hang): con cua chu bac goi la anh chi em chu bac (anh chi em con chu con bac), con cua di goi la anh chi em ban di (anh chi em con di), con cua co cau goi la anh chi em co cau (anh chi em con co con cau).
Dau re: goi theo vo hoac chong la nguoi co quan he huyet thong voi minh ket hop voi tu dau hoac re vi du nhu con dau, con re, anh re, em re, chi dau, em dau. Hai nguoi chong cua hai chi em gai mien Nam goi la anh em cot cheo, mien Bac goi la anh em dong hao hoac dung nang. Hai nguoi vo cua hai anh em trai goi la chi em ban dau.
Khi sinh con, thong thuong se dat ten con theo ho cha. Tuy nhien dieu nay khong bat buoc va cung co nhieu truong hop con sinh ra duoc dat ten theo ho cua me.
18. Con nghe nguoi ta noi nhieu den “Ke hoach hoa gia dinh”, vay “Ke hoach hoa gia dinh” la gi ha Ba?
O cac nuoc dang phat trien, vi ty le sinh cao lam dan so tang cao, chinh phu thuc hien cac chinh sach de nguoi dan giam (hoac trong mot so truong hop la tang) so con trong gia dinh. Day goi la ke hoach hoa gia dinh.
O Trung Quoc, chinh sach mot con lam giam dang ke toc do tang dan so cua nuoc nay. O Viet Nam, chinh quyen khuyen khich moi gia dinh chi nen co mot den hai con. Trong khi do, o nhieu nuoc phat trien nhu nhieu nuoc Chau Au va Han Quoc, Nhat Ban, chinh phu co bien phap khuyen khich gia dinh co them con nham tranh giam dan so.
Nguyen Van Kien
Nhan xet, hay lien he ve tin Cha, con gai va 18 thac mac ve tinh duc, gioi tinh co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Cha, con gai va 18 thac mac ve tinh duc, gioi tinh de lam tham khao. Bai viet nay trong chuyen muc Tinh yeu gioi tinh.
Website www.tinhhinh.net duoc cap nhat tu dong theo cac bao dien tu chinh thong, uy tin cua Viet Nam o trong va ngoai nuoc.
Giay phep so 173/GP-TTDT, ngay cap 16/11/2009, Cuc QL phat thanh, truyen hinh va thong tin dien tu, Bo thong tin va truyen thong.